Prof. Dr. Mehmet S. Binnet

KONDROMALASİ PATELLA

Patellaya yönelik direkt travmalarından sonra patella ve femurun kıkırdakları ezilip bir subkondral kanamaya yol açabilir. Ayrıca indirekt bir travma mekanizmasında da patellofemoral eklemin kıkırdak bölgeleri ağır zararlara uğrayabilirler. Travmalardan sonra sıklıkla patellanın eklem yüzlerinde kondromalasi olarak adlandırılan kıkırdak patolojileri gelişebilir. Travmatik tip kondromalasi patella'ya yönelik direkt travma veya patello femoral bozukluklar sonrasında indirekt olarak ortaya çıkar. Ve tekrarlayıcı travmalar nedeniyle ilerleyici değişikler gösterir. Patelladaki kıkırdak lezyonları yalnızca travmatik değildir. Sebebi bilinmeyen primer idiyopatik patellar kıkırdak lezyonları, patella'nın eklem yüzünde bilinen bir travma, deformite ve hastalık olmaksızın bir yumuşamanın oluşmasıdır. Adolesanlarda ve genç yetişkinlerde görülür.

Belirti ve bulgular: Klinik belirtiler kıkırdak yaralanmasının derecesine göre az veya çok olabilirler. Gelişen yaralanma kıkırdak ve sinovial düzeydedir. Ortak olan bulgu dizde toplanan ve artan kanlı veya seröz sıvıdır. Ancak genelde hidroartroz travmaya bağlı sekonder olarak gelişir. Bununla birlikte özellikle ağrı temel bulgudur. Ağrının özelliği, dizin ön veya anteromedial yüzü üzerinde lokalize olmasıdır. Merdivenleri çıkma ve inme gibi patello femoral eklem yük altında kaldığında artar. Diz fleksiyonda iken uzun süreli oturma ile ortaya çıkan ve ekstansiyonda geçen ağrıya sinema belirtisi denilir. Quadriceps adalesindeki güçsüzlüğünde göstergesi olan boşalma duygusu ve instabilite sık karşılaşılan yakınmalardır. Subjektif bir yakınma olan boşalma duygusu patella'nın bir an süren lateral'e kaymasının belirtisi de olarak gözlenebilir.

Karakteristik fizik bulgu patellofemoral eklemin palpasyonu ve doğrudan yapılan bası yoluyla ortaya çıkarılan retropatellar duyarlılıktır(Şekil 24). Ağrıyı uyarmanın öteki bir yolu dizi ekstansiyona getirip kuadriseps'in bütünüyle gevşemesini sağladıktan sonra patella'nın distal'e itilmesi ve femur'a doğru bastırılmasıdır, böylelikle ağrı yeniden ortaya çıkarılır. Patella'nın eklem yüzünün medial bölümü, parmak ucu basısına duyarlıdır. Patella bastırılarak bir taraftan ötekine hareket ettirildiğinde çok kez krepitasyon alınır. Suprapatellar krepitasyon ve sürtünme sesi daha geç bir dönemde saptanır.

Röntgen bulguları çok kez normaldir. Tanı yalnız klinik bulgulara göre yapılmalıdır. Ancak BBT ve NMR görüntüleri patolojinin tanısına götürücü ipuçları verebilir. Patella'nın lateral faset'i erozyona uğrar ve sığlaşır. Yaşın ilerlemesiyle gelişen osteoartritik değişikliklerin derecesine göre kenar osteofitleri, subkondral kemikte koyuluk artması (skleroz) ve patellofemoral aralıkta daralma biçiminde gösterirler.

Tedavi: Konservatif tedavi bu patolojilerde esastır. Konservatif tedavideki temel hedef bası kuvvetlerinin patellofemoral eklem üzerine gelmesini engellemeye yönelik olmalıdır. Eğer ileri bir hidroartroz varsa ponksiyon yapılır. Eklem içi basıncı azaltarak dizde sübjektif bir rahatlık yaratır. Bunu takiben kompresyon sargısı uygulanarak diz bir atele alınarak dinlendirilir. Bu süreçte izometrik kas kontraksiyonlarına başlanılır. Ayrıca antienflamatuvar ilaçlarla semptomatik tedavi yapılır. Ağrısız devre gelinceye kadar parsiyel yükleme yapılır. Hastalar genellikle bu konservatif yaklaşımdan yararlanırlar. Daha sonra quadriseps adalesinin dirençli egzersizleri yaptırılmalıdır. Yeterli kuvvete ulaşmış bir aktif stabilizasyon semptomların azalmasına yardımcı olacaktır.

2-3 haftalık bir tedavi uygulanmasına rağmen, eklemde yinelenen hidrartroz, lokal hiperterminin devam ettiği ve konservatif tedavinin yararlı olmadığı ve de fonksiyon bozukluğunun aşırı bulunduğu durumlarda cerrahi girişim düşünülmelidir. Özellikle subkondral veya kıkırdak alanda eklem yüzünün devamlılığını bozan kuşkulu bulgularda cerrahi söz konusudur. Cerrahi girişim çoğunlukla başarılı sonuçlanır. Fakat başarısız kaldığında gelişecek quadriseps yetmezliği semptomların artmasına neden olacaktır. Yapılacak girişimler artroskopik olarak gerçekleştirilir. Artroskopik cerrahi ile patolojik kıkırdağın debridmanı yapılır.