Prof. Dr. Mehmet S. Binnet

EKSTANSOR MEKANİZMA YARALANMALARI

Quadriseps kası, tendon uzantısı, patella ile ligamentum patella'dan oluşan ekstansor mekanizmada, kas yırtılması (rüptürü) ve parsiyel yırtılmaları, quadriseps tendonu yırtılması veya parsiyel yırtıkları, ligamentum patella'nın tam yırtığı veya parsiyel yırtıkları gelişebilir.

Kapalı olan yaralanmalarda sıklıkla direkt bir çarpma söz konusu olup, kas bölgelerinde yaralanmalar ortaya çıkar. Bazen de indirekt bir mekanizma ile diz üzerine düşmelerde, yırtıklar gelişebilir. Sağlıklı bir strüktürü olan kas ve tendonların, rüptürleri kolaylaştıran predispozan faktörlerin varlığı yaralanmalara zemin hazırlar. Bunlar içerisinde poliomyelit sekelleri, metabolizma bozuklukları ve hastalıkları, akut enfeksiyonlar kopmalara zemin hazırlarlar.

Ekstansor mekanizmanın tam olan bir yırtığında lokal batıcı ağrı, bazen krepitasyon veya sürtünme sesi (özellikle küçük kemik parçayla kopmuş olduğunda) vardır ve dizdeki aktif ekstansiyon yeteneği yitirilmiştir. Klinik muayenede ekstansor tendonun palpasyonunda devamsızlık vardır. Bu bulgu quadriseps kirişi bölgesinde bir oluklaşma ve çökme ile kendini gösterir. Tam olmayan yırtıklarda azalmış olan bir ekstansiyon yeteneğine ağrı eşlik eder.

İnfrapatellar olan ligament rüptürleri, suprapatellar olanlardan çok daha enderdir. Ligamentum patellanın oldukça ender olan tam yırtıkları en çok gençlerde ve spor yaralanmalarında ortaya çıkar. Patella proksimale kayar, bu durum klinik ve röntgen muayenelerinde saptanır. En belirgin özellik ekstensor mekanizmanın kesintisine bağlı olarak ekstansiyon yokluğudur.

Tedavi: Tam yırtıklar ekstansor mekanizmasındaki bütünlüğü bozduğundan cerrahi onarımı gerektirirler. Rehabilitasyonun çabuklaşması ve atrofilerin önlenmesi yönünden tam olmayan yırtıklarda da cerrahi onarım yararlıdır. Yırtılmış olan bölgeler irritasyon yapmayan ve rezorbe olabilen dikiş materyali ile onarılmalıdır. Cerrahiyi takiben sirküler alçı sargısı içinde dinlendirilen dizde, izometrik kas ekzersizlerine postoperatif olarak birkaç gün sonra başlanır. 4-6 hafta sonra alçı sargısı alınır. Kuadriseps kas egzersizleri sürdürülürken 6'ncı haftadan başlayarak fonksiyonel egzersizler artan ölçülerle uygulanır.