Prof. Dr. Mehmet S. Binnet

DİZ BÖLGESİNİN YUMUŞAK DOKU YARALANMALARINDA TEDAVİ

Diz bölgesindeki yaralanmalar açık veya kapalı olabilirler. Bu yaralanmalar genelde direkt olan yaralanma mekanizmaları ile gelişir. Kontüzyonlarla birlikte gelişen deri ve derialtı doku değişiklikleri oldukça kolay tanınırlar. Patolojinin boyutları yaralanma yapan kuvvetin şiddet ve genişliğine göre değişebilir. Diz bölgesinin kapalı olan yaralanmaları basit bir contusio dan, eklemin bağ sistemleri ilgilendiren kompleks yaralanmalara kadar uzanabilir. Çarpma ve kontüzyon geçiren dizlerde, travmatik basit seröz hidrartoz sıklıkla gelişir. Diz içindeki kan veya artmış olan sinoviyal sıvı birikimleri, klinik olarak patellar şok bulgusunun varlığı ile ortaya konulur. Deri ısısı hemartrozlarda arttığı gibi, intrartiküler lezyonun derecesine göre de ağrıdan yakınılır. Ayrıca tanıda önemli olan nokta, intraartiküler kanamaları gösteren hemartrozların yaralanmadan ilk 6–12 saat gibi kısa bir süre içerisinde gelişmesidir. Ancak hidrartroz 24 – 48 saatte reaksiyonel olarak ortaya çıkar. Hematroz eklem içindeki bir patolojilerin en tipik bulgularından olup, kemiksel bir patoloji veya bağ kopukluğunu düşündürmelidir (Tablo 1).

Tedavi : Basit bir yaralanma varsa, dizin üzerindeki travmatik etkiyi en aza indirgemek için bacak bir yastık veya atel üzerinde yüksekte tutulup dinlendirilmeye alınır. Bu süre içerisinde her iki saatte onbeş veya yirmi dakikalık soğuk uygulamalar yapılır. Yine diz bölgesine basit bir elastik bandaj ile kompresyon uygulayarak aşırı şişliklerden korunulmaya çalışılır. Analjezik ve antienflamatuvar ilaçlarla semptomatik tedavi fayda veren uygulamalardır. Ayrıca bu istirahat süresi içerisinde izometrik kuadriseps kası egzersizlerine başlanılır. İzometrik egzersiz uygulamalarının diz çevresindeki kas atrofilerinden kaçınmak için hemen uygulamaya konulması gereklidir. İstirahatın süresi yaralanmanın şiddeti ile doğru orantılı olarak değişebilir. Basit bir kontüzyonda istirahatın süresi semptomların azalması için 10–15 güne kadar uzatılabilinir. Bu süreç içerisinde patoloji ağırsa diz üzerine yüklenmeler yasaklanır. Basit seröz hidrartrozların hafif derecelerinde kendiliğinden gerileme olasılığı vardır. İntraartiküler sıvı toplanmalarında, ponksiyonun ayırıcı tanıdaki faydalarının yanı sıra, tedavi edici amacı da vardır. Bu şekilde bası ağrısı ortadan kaldırılır. Ancak ponksiyon, intraartiküler ortamın dışarıyla temasıdır. Herhangi bir hasta yatağında veya acil odasında değil tamamen steril şartlarda yapılması gereklidir. Bazen de ponksiyona rağmen yinelenmeler (rezidivler) olabilir. Bunun için çarpma ve kontüzyonlara bağlı olan hidraartrozlarda, dize ponksiyon yapıldıktan sonra pamuk ve elastik sargılarla kompresyon bandajı uygulanır. Ponksiyonun elde edilen içerik ayırıcı tanıya yardımcı olur. Buna göre patolojiler ve bulguları sıralanmıştır.(Tablo 1)

EKLEM SIVISININ İÇERİĞİ

1-Kanlı
2-Yağ damlacıklarıyla birlikte kanlı
3-Seröz(berrak)
4-Kirli seröz
5-Fibrinöz
6-Kirli ve koyu sarı
7-Kahverengi
OLASI PATOLOJİLER

Ö.Ç.B. rüptürü, patella çıkığı, periferik menisküs yırtığı
Patella kırığı, osteokondral kırık, eminentiada kopma kırığı, patella çıkığı
Menisküs lezyonu, kıkırdak lezyonu kronik bağ lezyonu
Enfeksiyon başlangıcı, romatizmal kökenli hastalıklar
Romatizmal kökenli hastalıklar
Enfeksiyon
Tabes artropatisi