Prof. Dr. Mehmet S. Binnet

TRAVMATİK KIKIRDAK LEZYONLARI OSTEOKONDRİTİS DİSSEKANS (Osteochondritis Dissecans)

Prof.Dr.Mehmet S. Binnet

Osteokondritis dissekans, etyolojisi bilinmeyen, çocuk ve adolesanlarda görülen ve eklem yüzünde küçük bir nekrotik bölümün gelişmesi olarak tanımlanır. Lezyon, yerini canlı kemiğin alması ile kendiliğinden iyileşebilir veya üzerini örten kıkırdakla birlikte ayrılarak eklem boşluğunun içine düşmesi ile sonuçlanabilir. Bu bozukluk, en çok diz ekleminde görülür.

Etyoloji:
Bu bozukluk idiopatiktir. Etyolojide aşağıdaki kuramlar ileri sürülmüştür . Buna göre ,
Travma ,
Dolanım bozukluğu,
Düşük dereceli inflammasyon,
Endokrinolojik denge bozukluğu,
Herediter faktörler sorumlu tutulmuştur.

Patoloji:
Görünüm, bir aseptik nekrozdur. Küçük bir kemik parçasının kan dolanımı, büyük olasılıkla travmanın neden olduğu bir etken tarafından bozulmuştur. Kemiği örten kıkırdak, beslenmesini sinoviyal sıvıdan sağladığı için, canlı kalır. Kemiğin ayrılmasıyla yerinde kalan çukurluk (kavite) sonunda fibrokartilaja dönüşen fibrozis ile dolar. Eklem yüzünde, sonuçta değişik derecelerde travmatik dejeneratif artrit' e giden, sürekli bir düzensizliğin gelişir.

Bozukluğun alışılagelmiş görülme yeri, arka çapraz bağın yapışma yeri yakınında femur iç kondilinin lateral duvarıdır. Bazen femur dış kondilinde ve patella' nın 1/4 medial bölümünün posterior yüzünde bulunur.

Klinik görünüm:
Çocuklar ve adolesanlarda görülür . Ve erkeklerde daha çok rastlanır. Osgood - schlatter hastalığı, patella'nın Larsen - jahansson hastalığı ve omurgaların osteokondriti gibi öteki osteokondritler çok kez birlikte bulunur.

Belirtiler:
Başlangıcı sinsidir. Ağrı sızlama biçiminde, aralıklı (intermittan)'dır ve yeri iyi belirlenemez. Kilitlenme birden ve kısa süreli olduğunda, kondiller arasına bir serbest cisim sıkışmış demektir. Serbest cisim palpasyonla ele gelebilir.

Kuadriseps artrofisi azdır, fakat sabit bir bulgudur. Femur kondili üzerine, diz 90 derecenin biraz ötesinde fleksiyonda iken yapılan derin bası yeri iyi belirlenebilen bir duyarlılığı ortaya çıkarır.

Radyolojik bulgular:
Röntgen filmleri, lezyon yeni ve kemikte henüz rarefaksiyon gelişmemişse veya parça yalnız kıkırdağı içeriyorsa bulgu vermez. Daha sonra, artiküler subkondral kemikte bir rarefaksiyon çukuru görülür. Bu çukurluk, çevredeki rarefaksiyon gösteren kemiğe oranla koyu görünen bir cismi içerir. Bu görüntü, yan filmlerde de görülür. Ön arka grafilerde, femur iç kondilinin lateral yüzünde yer alır ve çok kez kondiller arası fossa' nın kenarına kadar uzanır. Patoloji en iyi tünel filmleri ile gösterilir.
Son yıllarda bilgisayarlı tomografi ve NMR patolojinin boyutlarını erken ve kesine yakın olarak verir.

Tedavi:
Erken dönemlerde, eklemin bir süre yük verdirmeksizin istirahatte tutulmasında fayda vardır. Bu, özellikte çocuklarda geçerlidir. Patolojinin gelişimi klinik ve radyo diagnostik olarak izlenilir. Sonuçta, kemik yapının yeniden düzelmesi ve çok iyi bir eklem fonksiyon oluşması beklenebilir. Bozukluğun eklem içerisine osteokartilaginöz bir serbest cismin oluşturduğunda, eklem faresi çıkarılmalı ve eklem yüzlerinde onarımı sağlanmalıdır. Eğer eklem yüzlerinin anatomik düzeni sağlanamazsa sonuç dejeneratif artrit kadar uzanan düzensiz bir eklem yüzüne gider.